Shitfluencers lachen om boete voor 'rotzooi-reclame'

Instagrammer Selma Omari heeft nog altijd meer dan een half miljoen volgers en plaatst aan de lopende band gesponsorde berichten op haar account. Per social media post zijn die soms goed zijn voor tienduizenden euro’s aan inkomsten. Wie haar vanaf nu begint te volgen, zal het dan ook niet direct merken. Maar vorig jaar werd Omari publiekelijk uitgekotst na een ramp-schnabbel.

Ze sloeg de handen ineen met een markant bedrijf dat ’speciale zetpillen’ verkoopt waardoor je ’een dikkere kont krijgt’. Voor een smak geld promootte ze de pillen die 400 euro per potje kosten, maar volgens artsen rommel zijn. Zij sloegen alarm: de pillen konden namelijk voor gezondheidsschade zorgen - en Omari werd bedolven onder de haatberichten op social media.

Anna Nooshin onder vuur na Shell-deal

Influencer Anna Nooshin publiceerde in 2017 een sexy foto in opdracht van Shell. Ze hield een Shell-flesje ’van gerecycled plastic’ omhoog en beweerde dat Shell „de oceaan helpt schoon te houden”.

Funest voor Nooshins geloofwaardigheid, meende een deel van haar volgers. Volgens hen brengt Shell schade toe aan het milieu en had Nooshin zich daar in moeten verdiepen en niet klakkeloos moeten posten. De influencer werd door deze klimaatridders beschuldigd van ’greenwashing’ en terecht.

Anna Nooshin haar Instagram post voor Shell

Opgelicht met oortjes van realityster

Reclame maken voor producten en je laten sponsoren: het is vaker glad ijs voor influencers. Het hoofd van Joan Pronk, influencer en oud-deelnemer van realityshows Love island en Echte meisjes in de jungle, lag op het hakblok nadat ze de zogeheten ’moonpods’ aanprees. Haar volgers sloegen deze muziekoordopjes van een compleet onbekend massaal in omdat Pronk erover berichtte en een kortingscode deelde. Later bleken de mensen achter het bedrijf oplichters te zijn. Duizenden volgers ontvingen hun zogenaamde gave oortjes nooit en de realityster moest diep door het stof.

Woekerprijzen voor AliExpress-kleding

In 2023 maakte een handvol Nederlandse influencers (Alex Soze, Tim van Teunenbroek, Dusty Taconis, Elias Giannoccaro, Young Ellens) reclame voor groepen op Telegram waar je kon gokken op de uitslag van verschillende sportwedstrijden. Maar daar aangekomen werden volgers voor duizenden euro’s opgelicht en konden ze naar hun geld fluiten.

Ander voorbeelden zijn realityster Maxime Meiland en juice-influencer Yvonne Coldeweijer die een eigen kledinglijn lanceerden. Het enthousiasme daarover bij hun volgers sloeg al snel om toen bleek dat de prijzige kledingstukken voor een prikkie werden geïmporteerd via het Chinese AliExpress.

Influencer-wildgroei

„We hebben tegenwoordig te maken met een influencer-wildgroei”, verzucht reclamekenner Max Kohnstamm. „Jonge mensen volgen ze massaal en kijken naar hen op. En dus hebben influencers meer bereik dan welk tv-spotje ooit. Voor veel commerciële bedrijven draait alles tegenwoordig dan ook om influencers.”

Voor de influencers is het dus verleidelijk om met allerhande bedrijven in zee te gaan, want de bedragen die worden geboden zijn aanzienlijk, zegt Kohnstamm.

Marketingstrateeg Thijs van Dijk vult aan: „Veel influencers kijken helemaal niet naar de kwaliteit van de producten die ze aanprijzen, maar alleen naar de kwantiteit van hun eigen portemonnee.”

Klachten tegen Monica Geuze, Enzo Knol en Rhodé Kok

Kohnstamm heeft bij de Reclame Code Commissie (RCCC) tientallen keren een klacht ingediend tegen influencers als Monica Geuze en Enzo Knol wegens sluikreclame in hun video’s. Zij kregen slechts een waarschuwing.

Kohnstamm: „Alleen TikTokker Rhodé Kok heeft een keer een boete gehad, van 6.000 euro. Geloof me: dat is een lachertje voor haar.”

’Shitfluencers’ worden ze genoemd, online personality’s die troep aanprijzen. Maar wat kun je doen als je je door zo iemand een waardeloos product hebt laten aansmeren?

„Tegen Bas Smit bijvoorbeeld, kun je vrij weinig”, zegt Van Dijk. „Je kunt eigenlijk alleen naar het merk HappyFlops zelf stappen, een klacht indienen over de kwaliteit van het product en bijvoorbeeld een beroep te doen op je herroepingsrecht. Maar influencers kunnen altijd zeggen: ’wij zijn geen afzender en niet de maker van het product’. Hierdoor blijven zij buiten schot en komen ze ermee weg.”

„Overigens kunnen ze wel op hun vingers getikt worden wegens misleidende reclame”, vervolgt hij. „Een klacht hierover indienen bij de Reclame Code Commissie kan dus wel helpen.”

Veelgeprezen HappyFlops zijn volgens consumenten een dropship-flop

Sociale media-expert Joey Scheufler, tevens lid van de Reclame Code Commissie, benadrukt het verschil tussen verleiding en misleiding. „Als je als koper bezwijkt voor de praatjes van een influencer en een product koopt dat elders – bijvoorbeeld op een Chinese webshop – goedkoper is, is dat nog geen misleiding. Je voelt je achteraf misschien wel misleid, maar feitelijk ben je gewoon verleid.’”

Bas Smit en zijn Happy Flops

’Sympathieke helden’

Shitfluencer of niet, de echt fanatieke aanhang lijkt zo’n akkefietje weinig te deren, ziet Kohnstamm. „Van Anna Nooshin tot Bas Smit: het blijft zelden dusdanig aan ze kleven dat hun volgers klaar met ze zijn. Ze blijven ermee wegkomen. Simpelweg omdat het merendeel hen ziet als ’sympathieke helden’."

Toch moeten influencers het niet té vaak té bont maken, waarschuwt hij. „Want het is wel een deuk in de geloofwaardigheid, grote merken kunnen de volgende keer dan huiverig zijn om met ze in zee te gaan. Dus het goede nieuws is: dit slipper-flopschandaal is hopelijk wel een les voor types als Bas Smit.”

Bron: De Telegraaf